Hà Linh(Technews) – Hải quan Việt Nam kết hợp chuẩn hóa dữ liệu, thử nghiệm chatbot nghiệp vụ và nghiên cứu ứng dụng AI trong phân loại hàng hóa, từng bước chuẩn bị cho phương thức quản lý thông minh.
Ngành Hải quan đang triển khai chuyển đổi số theo hướng kết nối dữ liệu và tổ chức lại quy trình quản lý, trong đó AI được thử nghiệm ở một số nghiệp vụ. Theo Báo Chính phủ ngày 29/10, các hướng công việc bao gồm hoàn thiện hệ thống công nghệ thông tin, thông quan tập trung và chuẩn bị điều kiện cho cửa khẩu thông minh. Mục tiêu là giảm thời gian, chi phí thực hiện thủ tục và tăng tính minh bạch.
Một nội dung được công bố là thử nghiệm chatbot hỗ trợ nghiệp vụ trong gần ba tháng, từ ngày 1/2 đến 20/4. Hệ thống sử dụng kho dữ liệu gồm 278 tài liệu chuyên môn, ghi nhận 53.601 câu hỏi trong 14.441 cuộc hội thoại. Tỷ lệ trả lời thành công được báo cáo đạt 99,78%, thời gian phản hồi khoảng 3-4 giây. Các con số phản ánh phạm vi thử nghiệm, chưa thể xem là kết quả chung cho mọi nghiệp vụ hải quan.
Thông tin từ Bộ Tài chính cho biết kho dữ liệu có nghị định, thông tư, biểu thuế và công văn hướng dẫn. Công cụ được thiết kế hỗ trợ tư vấn chính sách, pháp luật ở mức cơ bản dựa trên văn bản và tài liệu chuyên môn. Đặc điểm này cho thấy chất lượng câu trả lời gắn với nguồn dữ liệu được thu thập, cập nhật, thay vì chỉ phụ thuộc khả năng diễn đạt của mô hình AI.
Với một hệ thống hỏi đáp, tốc độ phản hồi và mức độ chính xác là hai yếu tố khác nhau. Chỉ tiêu trả lời thành công cần được xem cùng phương pháp chấm, phạm vi câu hỏi và cách xử lý trường hợp thiếu căn cứ. Người sử dụng vẫn cần đối chiếu văn bản có hiệu lực khi giải quyết tình huống cụ thể, nhất là những nội dung ảnh hưởng trực tiếp đến hồ sơ hoặc nghĩa vụ của doanh nghiệp.
Ngoài chatbot, Hải quan định hướng nghiên cứu các mô đun hỗ trợ nhận diện tên hàng, phân loại mã số HS và phân tích hình ảnh. Những công việc này có thể giúp cán bộ tiếp cận thông tin nhanh hơn, nhưng không hoàn toàn giống nhau về dữ liệu và yêu cầu kiểm chứng. Một kết quả nhận diện hình ảnh cần được kết hợp với hồ sơ, mô tả hàng hóa và quy trình nghiệp vụ liên quan trước khi sử dụng.
Dữ liệu tập trung có ý nghĩa đối với quá trình tích hợp công nghệ. Nếu thông tin ở nhiều nơi dùng cách ghi khác nhau, công cụ tự động có thể khó đối chiếu hoặc tạo ra kết quả không nhất quán. Chuẩn hóa giúp các hệ thống trao đổi thông tin thuận lợi hơn, đồng thời tạo điều kiện theo dõi nguồn gốc dữ liệu và kiểm tra những thay đổi trong quá trình xử lý.
Việc chuẩn bị cửa khẩu thông minh được đặt trong hướng phối hợp giữa nhiều thành phần, thay vì chỉ lắp đặt một ứng dụng riêng lẻ. Hạ tầng, thiết bị, phần mềm và cách tổ chức công việc cần đáp ứng cùng một mục tiêu vận hành. Khi kết nối được các bước, thông tin có thể được sử dụng lại hợp lý, giảm yêu cầu nhập nhiều lần và hỗ trợ giám sát tiến độ xử lý.
Ứng dụng AI trong nghiệp vụ cũng đòi hỏi kiểm soát quyền truy cập và bảo vệ dữ liệu. Hệ thống cần xác định người nào được xem thông tin nào, kết quả nào chỉ để tham khảo và trường hợp nào phải chuyển đến cán bộ phụ trách. Việc phân định này giúp công cụ tự động hỗ trợ quy trình có trách nhiệm, tránh tạo nhầm lẫn giữa gợi ý kỹ thuật với kết luận hành chính.
Các hoạt động được công bố cho thấy Hải quan đang từng bước đưa AI vào những bài toán cụ thể, đồng thời hoàn thiện nền tảng dữ liệu phục vụ quản lý. Kết quả thử nghiệm cung cấp thông tin ban đầu để tiếp tục đánh giá và điều chỉnh. Hiệu quả dài hạn cần được theo dõi bằng chất lượng giải quyết công việc, mức độ thuận tiện cho doanh nghiệp và khả năng vận hành ổn định của hệ thống.
Nguồn: Báo Chính phủ
