Hà Linh(Technews) – Google đã phóng vệ tinh mang chip trí tuệ nhân tạo (AI) lên quỹ đạo Trái Đất, đánh dấu bước thử nghiệm đầu tiên trong tham vọng xây dựng hệ thống trung tâm dữ liệu hoạt động ngoài không gian.
Ngày 1/10, Google xác nhận vệ tinh thử nghiệm thuộc dự án Project Suncatcher đã được phóng thành công lên quỹ đạo Trái Đất bằng tên lửa SpaceX trong nhiệm vụ Transporter-18. Vệ tinh được phát triển cùng công ty Planet Labs và đã thiết lập liên lạc với trạm điều khiển mặt đất.
Dự án nhằm đánh giá khả năng vận hành của các bộ xử lý Tensor Processing Unit (TPU), dòng chip chuyên dụng do Google phát triển để xử lý các tác vụ AI, trong môi trường không gian khắc nghiệt.
Theo Reuters, các thử nghiệm tập trung kiểm tra khả năng chịu rung lắc khi phóng, bức xạ vũ trụ và nhiệt độ khắc nghiệt của chip AI. Google cũng nghiên cứu giải pháp làm mát bằng ống dẫn nhiệt kết hợp bộ tản nhiệt, do môi trường chân không không cho phép sử dụng hệ thống làm mát bằng luồng không khí như trên Trái Đất.
Trước khi phóng, Google đã thử nghiệm chip TPU tại phòng thí nghiệm của Đại học California, Davis. Kết quả ban đầu cho thấy chip có khả năng chịu được mức bức xạ dự kiến trong một nhiệm vụ không gian kéo dài 5 năm. Tuy nhiên, công ty vẫn cần thu thập dữ liệu thực tế để đánh giá độ tin cậy khi vận hành trên quỹ đạo.
Về lâu dài, Google muốn triển khai mạng lưới vệ tinh trang bị hàng chục chip TPU, liên kết bằng hệ thống truyền dữ liệu laser tốc độ cao. Các vệ tinh sẽ sử dụng năng lượng Mặt Trời để vận hành, qua đó giảm sự phụ thuộc vào nguồn điện và hạ tầng trung tâm dữ liệu trên mặt đất.
Theo nghiên cứu của Google, trong điều kiện quỹ đạo phù hợp, các tấm pin Mặt Trời có thể tạo ra lượng điện năng lớn gấp 8 lần so với khi hoạt động trên Trái Đất. Đây được xem là một trong những lợi thế tiềm năng của hạ tầng điện toán ngoài không gian.
Google dự kiến tiếp tục đưa hai vệ tinh lên quỹ đạo trong năm 2027 để kiểm tra khả năng liên lạc bằng laser, tạo tiền đề phát triển hệ thống điện toán AI phân tán.
Dù vậy, mô hình trung tâm dữ liệu ngoài không gian vẫn đối mặt nhiều thách thức về chi phí phóng vệ tinh, khả năng tản nhiệt, bảo trì thiết bị và truyền dữ liệu. Google cho biết các nhiệm vụ hiện tại chủ yếu phục vụ nghiên cứu, chưa phải quá trình triển khai trung tâm dữ liệu thương mại.
Nguồn: Google, Reuters
